أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
159
قانون ( فارسى )
سرزمين تغييردهنده را انجام مىدهند . مثلا اگر اندام داراى مزاج بلغمى باشد و گوشت اندام شباهت به گوشت صدفيها داشته باشد ، خون غذايى خود را به مزاج بلغمى تبديل مىكند و رنگ خون سفيد مىشود . - حال كه فرق ميان بهك و پيسگى سفيد را دانستيم ، فرق ميان بهك سفيد و بهك سياه از چيست و چرا يكى سياه و يكى سفيد است ؟ - سبب اين است كه بهك سياه از مادهء خلط سودايىزاده است درحالىكه مادر بهك سفيد خلط بلغم خام است . - ما گفتيم مادهء به وجودآورندهء بهك و به وجودآورندهء پيسگى سفيد يكى و فرق در كممايگى و پرمايگى اين و آن است و مربوط به نيروى دفعكنندهء ماده به سوى رويه است . و همچنان گفتيم پيسگى سياه هم هست . آيا پيسگى سياه و سفيد هر دو از يك گوهرند ؟ - گوهر هر دو يكى است از حيث آنكه هر دو از خلط سودايى مىباشند ؛ اما خلط سودايى به وجودآورندهء پيسگى سياه بسيار بدجنستر و نيرومندتر از آن است كه سبب فرق ميان بهك سياه و بهك سفيد باشد . اين خلط به وجودآورندهء پيسگى سياه با پوست چنان درمىآميزد كه گوشت نزديك به پوست را از خود سير مىسازد . همين نوع از پيسگى سياه را قوباء ( اكزيماى پوستانداز ) مىنامند . پوست را به حالتى سفال مانند درمىآورد و بسيار زبر مىكند و پولكمانندهايى بر پوست مىاندازد كه به پولكهاى ماهى مىمانند و جاى آسيبديده مىخارد . اين بيمارى پيسگى يكى از مقدمات بيمارى جذام است . پيسگى سياه با اين همه بدجنسى كه دارد و با اينكه اگر كهنه شد و ماندگار ماند ديگر علاجپذير نيست ؛ همچنانكه اگر بهك نيز كهنه شد شفا نمىيابد ، باز هر دو از پيسگى سفيد سلامتترند ؛ كه سبب آنها معلوم است . اين را نيز بدان ! كه گاهى ممكن است پيسگى دنبالهرو حجامتگذارى شود . برجاى حجامت گذاشته پيدا گردد و زياد شود . سبب اين است كه حجامت قسمتى از رطوبت مادهء خون را جذب مىكند و از مكيدن حجامتگذار همين مادهء جذب شده تا آخرين مرحله به بيرون نمىرسد و در پوست مىماند . و از حجامت پوست زخمى شده و در دفاع از خود ناتوان است . در نتيجه پيسگى در پوست جا خوش مىكند و با خاطر جمع مىنشيند . نشانيها شناسايى بهك سياه هيچ مشكلى ندارد و به آسانى شناسايى مىشود . اشكال در فرق گذاشتن ميان لكه سفيد است كه آن را بهك سفيد مىناميم و ميان پيسگى سفيد بدجنس . نشانيهاى فرقگذار بين اين دو نوع از لكهء پوست به قرار زير است : 1 - اگر لكهء سفيد بهك سفيد باشد ، مويى كه بر آن مىرويد كاملا به رنگ موى طبيعى انسان مبتلا به بهك است . موى سياه يا خرمايى يا هرچه كه باشد همانند موى ساير قسمتهاى پوست انسان است كه بر آن مىرويد . اما بر لكه سفيدى كه پيسگى باشد تنها موى سفيد مىرويد .